Faalangst

Iedereen is wel eens onzeker, dat hoort bij het leven. Maar soms wordt die onzekerheid zo sterk, dat je je in je dagelijks leven belemmerd voelt. Je gaat bepaalde situaties liever uit de weg, omdat je bang bent dat je het niet kunt. Of je raakt volledig in paniek als je het wel aangaat.
Met zulke angsten worden we niet geboren, die angst is er vaak naar aanleiding van een gebeurtenis. Je hebt bijvoorbeeld een toets verprutst en bent bang dat dit opnieuw gebeurt. Of je bent faalangstig geworden door wat mensen in je omgeving over jou hebben geroepen of hoe ze hebben gereageerd als je bijvoorbeeld een slecht cijfer haalde. Als kind ben je extra gevoelig voor de opmerkingen van anderen. Als er klasgenoten waren die riepen dat je iets niet kunt, kan het zijn dat je dat zelf ook gaat denken. Je gaat twijfelen over jezelf en er ontstaan negatieve gedachtes over jezelf. Je kunt op basis van die negatieve ervaringen ervan overtuigd raken dat je iets niet kunt of opnieuw zult falen. Faalervaringen of kritische opmerkingen van anderen worden als het ware gevoelsmatige bewijzen voor jezelf dat je iets niet kunt.
In de huidige prestatiegerichte maatschappij waarin we vaak gericht zijn op het resultaat en er veel eisen zijn vanuit de omgeving waaraan we willen voldoen, komt faalangst vaak voor. Zowel bij kinderen als volwassenen. Faalangst kan andere angsten versterken en somber maken. Daarom is het belangrijk er niet onnodig lang mee door te lopen.

Hoe kan EMDR helpen?
Met EMDR kunnen we de herinnering aan een faalervaring van zijn negatieve emotionele lading ontdoen. Hierdoor word je niet langer beperkt door die negatieve ervaring in het verleden, waarbij je voor je gevoel gefaald hebt of tekort bent geschoten. Je kunt op een rustige manier terugdenken aan de faalervaringen of kritische opmerkingen van anderen en je (ook op gevoelsniveau) realiseren dat het niets te maken had met jou als persoon of met je capaciteiten. Je zelfvertrouwen wordt op die manier hersteld. In combinatie met eenvoudige (ontspannings)technieken om je angst te leren beheersen, is EMDR een zeer effectieve methode om van je faalangst af te komen. Overigens hoef je met EMDR nooit álle herinneringen te behandelen. Wanneer je één of meerdere herinneringen van hun negatieve emotionele lading ontdoet, verliezen andere herinneringen binnen hetzelfde thema (faalangst) vaak ook hun kracht.
Een voorbeeld: Max (18 jaar) meldde zich aan met klachten van faalangst, spanning en slaapproblemen. School en ouders maakten zich zorgen want Max had tijdens een toets steeds een black out, omdat hij zo gespannen werd. Ook al had hij de lesstof erg goed geleerd. Hij haalde zo alleen nog maar onvoldoendes. Tijdens het intakegesprek bleek dat Max in 6 vwo voor het eerst had meegemaakt dat hij vragen van een toets niet begreep. Hij was daardoor zo in paniek geraakt, dat hij verkrampte en in paniek toekeek hoe anderen de vragen wel konden beantwoorden. De docent had dit ook opgemerkt en had hierover iets tegen hem gezegd. Vanaf dat moment bleef Max bang om zoiets opnieuw mee te maken tijdens een toets, waardoor hij voorafgaand aan een toets al gespannen was. Als hij een vraag niet wist, lukte het hem niet meer om zijn spanning onder controle te krijgen.
EMDR werd ingezet, gericht op zijn eerste faalervaring. De overtuiging die Max onbewust aan de faalervaring had gekoppeld, bleek te zijn “Ik ben een loser”. Na de EMDR sessie verloor deze negatieve overtuiging aan kracht en kon de positieve overtuiging “Ik ben goed zoals ik ben” op gevoelsniveau worden geïnstalleerd.
In een volgende sessie werd er nog een zogeheten ‘flash forward’ ingezet op een toekomstig verwacht rampscenario. De vraag werd gesteld “Wat is het ergste wat er kan gebeuren?”. Voor Max was dit het opnieuw doormaken van paniek tijdens het maken van een toets, waardoor hij niet meer in staat zou zijn de toets te maken. Ook deze verwachte gebeurtenis werd van zijn negatieve lading ontdaan.
Na twee EMDR sessies en een aantal sessies gericht op het aanleren van ontspanningstechnieken kreeg Max zijn gevoelens van spanning beter onder controle. Hij voelde zich zelfverzekerder en rustiger, waardoor hij zich beter kon concentreren en bovendien weer goed kon slapen.